همه چیز در مورد استروئیدها

آشنایی کامل با مکمل دارویی استروئید

مقدمه

استروئیدها آنابولیک آندروژنیک (Anabolic Androgenic Steroids) دسته ای از مکمل های دارویی هستند که در ابتدا به عنوان دارو جهت درمان بیماران و بعدها بعنوان یک مکمل غیرقانونی در بین ورزشکاران جهت افزایش حجم عضلات و قدرت مورد توجه قرار گرفت.

استفاده از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک در بین ورزشکاران به سرعت در حال گسترش است و بر این مبنا بر آن شدیم تا بعنوان یک ورزشکار و به منظور حفظ سلامتی (اولین هدف از ورزش و تمرین) و نیل به سایر اهداف( کسب موفقیت ورزشی و قهرمانی) به صورت جامع به بررسی این نوع از استروئیدها بپردازیم و کاربردها و مضرات آنها را گوشزد کنیم و انتخاب استفاده یا عدم استفاده از این مواد را به خود ورزشکاران واگذار کنیم.

تاکنون حدود ۳۲ مورد از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک به صورت مصنوعی تولید (سنتز) شده اند و تمامی موارد استفاده از آنها دارای نتایج و ویژگی های یکسان هستند و صرفا دارای نام علمی و تجاری متفاوت و در برخی موارد جزئی دارای آثار فیزیولوژیک متفاوت هستند. متاسفانه افراد سودجو به انحاء مختلف و با عناوین متعدد و با هدف کسب درآمدهای نامشروع و با به خطر انداختن سلامت ورزشکاران، تبلیغات گسترده ای در حوزه ورزش و قهرمانی به راه انداخته اند.

همه چیز در مورد استروئیدها

مفاهیم اولیه

به منظور انتقال صحیح مفاهیم در ابتدا می بایست به تشریح دو هورمون مهم مردانه تستوسترون و زنانه استروژن بپردازیم. هورمون تستوسترون که حدود ۹۵ درصد آن توسط سلول های لیدیگ بیضه ها و ۵ درصد بقیه توسط غدد آدرنال تولید می گردد مسئول بروز صفات مردانه در مردان نظیر عضلانی و قدرتمندتر شدن بدن، تغییرات تارهای صوتی و به تبع آن تون صدا، رویش موهای صورت و زیربغل و در دوران جنینی مسئول تکمیل سیستم تولید مثلی مردانه است.

بخش اعظم هورمون استروژن نیز در زنان توسط تخمدان ها و بخش کوچکی نیز توسط غدد آدرنال تولید میشود و بروز صفات زنانه را در دوران بلوغ به دنبال دارد. با توجه به اینکه هر دو هورمون در غدد آدرنال انسان تولید می شوند،هر دو جنس مرد و زن به مقدار بسیار کمی از هورمون ها را دارند و تنظیم مقدار دقیق این هورمون ها در بدن، تنظیم کننده و تضمین کننده سلامت جنسی،جسمی و روانی افراد بر مبنای جنسیت اصلی آنان است. استفاده از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک به صورت دارو، مقادیر تنظیمی دقیق در بدن را دچار تغییر و عملکرد بیضه ها و تخمدان ها را تحت تاثیر قرار می دهد.

استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک نوع مصنوعی هورمون مردانه تستوسترون هستند که هر دو ویژگی آنابولیک و آندروژنیک را بروز میدهند. ویژگی آنابولیک این استروئیدها،علت افزایش حجم عضله(هایپرتروفی) و قدرت و جذب ورزشکاران به سمت این استروئیدها است.

اولین ظهور

از اولین ظهور استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک در صحنه ورزش در سال ۱۹۵۰ میلادی بعنوان افزایش دهنده عملکرد ورزشی، بحث های زیادی در خصوص کاربردها و آثار این استروئیدها در محافل علمی و ورزشی بوجود آمده است.همانطور که قبلا اشاره شد،این استروئیدها دارای هر دو اثر آنابولیک و آندروژنیک در بدن ورزشکاران هستند.آثار آنابولیک به آثار موثر در افزایش حجم بافت و عضله و آثار آندروژنیک به توسعه ویژگی های مردانه مربوط می باشد.آثار آندروژنیک در ورزشکاران زن و نوجوان بسیار مشهود بوده و در عین حال مورد نظر آنان نیست.به منظور کاستن از آثار آندروژنیک و افزودن به آثار آنابولیک این استروئیدها،تلاش های فراوانی صورت گرفته و به رغم تبلیغات دروغین فراوان تاکنون هیچ دستاوردی نداشته است.

هدف استفاده از استروئیدها

سوء استفاده از استروئیدها نه تنها محدود به ورزشکاران حرفه ای نبوده، بلکه در بین بدنسازان،دانشجویان و دانش آموزان و حتی ورزشکاران آماتور غیر مسابقه ای نیز مشهود است.

آثار آنابولیک استروئیدها منجر به افزایش استفاده از این مواد شده اما آثار جانبی مضر استفاده از این داروها که شدیدا” تحت تاثیر مقدار، جنسیت و مدت و رده سنی افراد است،از آثار موقت نظیر آکنه و افزایش خشونت تا آثار دائم نظیر کلفت شدن صدا و بزرگی کلیتوریس در زنان و توسعه و بزرگی بافت و نوک سینه در مردان (ژینکوماستی) متغیر است.علت ایجاد ژینکوماستی در مردان اینست که بخش اعظمی از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک که در اصل تستوسترون هستند در اثر آنزیم های آروماتاز به استروژن تبدیل شده و صفات زنانه را در مردان بروز می دهند.

یکی از مهمترین اهداف ورزشکاران قدرتی ایجاد شرایط آنابولیک هورمونی در بدن از طریق افزایش تستوسترون است که متاسفانه فعالیت ورزشی شدید به علل نامشخص منجر به کاهش تستوسترون و همزمان با آن افزایش گلوکوکورتیکوئیدها می گردد که این موضوع باعث کاهش التهاب و ایجاد شرایط کاتابولیک در بدن ورزشکاران می گردد.بدین منظور و با هدف کاستن از شرایط کاتابولیک ایجاد شده، استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک به صورت خوراکی(oral) یا تزریقی(injection) به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرند.استفاده از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک علاوه بر افزایش تستوسترون، کاهش گلوکوکورتیکوئیدها را نیز به دنبال دارد.

همه چیز در مورد استروئیدها

دسته بندی استروئیدها

استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک به دو گروه خوراکی و تزریقی دسته بندی می شوند و گروه تزریقی آنها حتما باید به صورت درون عضلانی تزریق شود و از تزریق درون وریدی به علت ایجاد خطر آمبولی و مرگ اکیدا” باید اجتناب گردد. شایان ذکر است خطر ابتلا به بیماری های عفونی واگیردار نظیر ایدز و … در اثر استفاده از سرنگ های غیر استریل در نوع تزریقی محتمل می باشد.نوع خوراکی استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک به دلیل تغییرات در ماهیت بنیان های متصل به کربن ۱۷ در کبد کمتر تجزیه شده و آثار کوتاه مدت تری در بدن به دنبال دارد.نوع تزریقی به سبب تزریق مستقیم در بافت عضله و ذخیره شدن در بافت چربی، علاوه بر ماندگاری طولانی تر و آثار بیشتر در مقایسه با نوع خوراکی ، در تست دوپینگ نیز تا مدتها قابل تشخیص و ردیابی است.

مقدار فیزیولوژیک و امن استفاده دارویی از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک در بیماران که با هدف درمان صورت می گیرد،حدود ۵۰ تا ۷۵ میلی گرم در هفته است. اما متاسفانه در ورزشکاران به صورت غیر منطقی و با دوز بالا (گاها ۱۰۰ میلی گرم در روز) مورد استفاده قرار می گیرد که متاسفانه در نوع خوراکی استفاده بیش از حد مجاز منجر به سمی شدن کبد و بروز مشکلات بعدی می گردد.

جدول زیر تعدادی از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک مشهور و نیمه عمر و نیز زمان ماندگاری آنها در خون و احراز دوپینگ را نشان می دهد.

استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک خوراکی (oral)

استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک تزریقی (injection)

در برخی از موارد ورزشکاران به صورت همزمان از دو استروئید آنابولیک آندروژنیک استفاده می کنند(stacking) و در برخی از زمان ها در سیکل های مختلف اقدام به قطع و عدم استفاده از آنها می نمایند(cycling) که این موضوع دقیقا تحت تاثیر اهداف و شرایط فیزیولوژیک ورزشکاران است.

در برخی مواقع و به منظور دستیابی سریع به اهداف تمرینی که در حالت عادی نیازمند سال ها تمرین مستمر و منظم است، ورزشکاران در کنار استفاده از استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک، از برخی داروها و مکمل های دیگر نیز استفاده می کنند که همگی جز داروها و مواد ممنوعه لیست آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ بوده و استفاده از آنها علاوه بر تبعات قانونی منفی و محرومیت های ورزشی،تبعات زیان بار زیادی نیز بر سلامت ورزشکاران دارا می باشد.

نتیجه گیری

استفاده طولانی مدت یا استفاده با دوز بالا می‌تواند موجب اثرات منفی بر روی سلامتی فرد شود. این اثرات می‌تواند برای بدن مضر باشد، به عنوان مثال می‌تواند موجب افزایش لیپوپروتئین کم‌چگالی یا کاهش لیپوپروتئین پرچگالی، آکنه، فشار خون بالا، سمیت کبدی و همچنین تغییرات ساختاری خطرناک در بطن چپ قلب، ایجاد وضعیت عدم تعادل هورمونها کاهش اندازه بیضه بروز کند.

در نهایت با در نظر گرفتن تمامی موارد پیش گفته و توجه به فلسفه و هدف اصلی ورزش که همان سلامتی است و به منظور رسیدن به اهداف سالم ورزشی، تلاش فزاینده و هدفمند را مد نظر قرار دهید و قبل از مصرف هر نوع استروئید آنابولیک آندروژنیک مضرات آن را بیاد آورید و در نهایت سرنوشت نهایی ورزشکارانی چون لانس آرمسترانگ،بن جانسون،ماریون جونز و … را در نظر آورید.

 

حافظ رحیم زاده

دکترای فیزیولوژی ورزشی

مدرس و مربی فدراسیون تکواندو جمهوری اسلامی ایران

توسط |۱۳۹۸-۱-۲۷ ۱۶:۲۳:۱۱ +۰۴:۳۰فروردین ۲۷ام, ۱۳۹۸|استروئید, اطلاعات دارویی, مکمل ها|بدون ديدگاه

ثبت ديدگاه